Zapalenie pęcherza moczowego u dziecka – przyczyny, objawy, leczenie

Objawy zapalenia pęcherza u dziecka nie różnią się od tych, których doświadczają dorośli. Pojawia się pieczenie, szczypanie, podwyższona temperatura. Trudno jest rozpoznać pierwsze objawy zapalenia pęcherza u niemowląt. W tej grupie najczęściej pojawia się tylko gorączka.

Zapalenie pęcherza moczowego u dzieci – niepowikłane i powikłane

 

Zapalenie pęcherza moczowego u dzieci jest łagodną postacią zakażenia układu moczowego. Zaliczamy je do zakażeń dolnych dróg moczowych. Przyczyną są bakterie, a ta najczęściej wykrywana to E.coli w moczu. U większości maluchów diagnozowane jest niepowikłane zapalenie pęcherza moczowego. O powikłanych mówimy wówczas, gdy ZUM rozwija się na tle istniejącej wady anatomicznej lub czynnościowej, po zabiegach na drogach moczowych, przy zaburzeniach odporności.

Zdarza się, że zapalenia pęcherza moczowego nawracają. Może się tak dziać z powodu zaniedbań higienicznych lub też zaburzeń czynnościowych i anatomicznych dróg moczowych. ZUM może być też wynikiem zaparć. Częste zapalenia pęcherza bywają obserwowane także u współżyjących nastolatek.

Nawracające zapalenia pęcherza moczowego u dzieci wymagają poszerzenia diagnostyki i wykluczenia lub potwierdzenia chorób anatomicznych i czynnościowych układu moczowego, a także zaburzeń oddawania stolca.

Jakie są objawy zapalenia pęcherza moczowego u dziecka?

 

Zapalenie pęcherza moczowego u dzieci starszych najczęściej manifestuje się tzw. objawami dyzurycznymi. Dziecko odczuwa nieprzyjemne dolegliwości podczas oddawania moczu – pieczenie, szczypanie, często odczuwa potrzebę oddania moczu, ale oddaje mocz niewielkimi porcjami (popuszcza). Może pojawić się gorączka lub stany podgorączkowe, a także bóle w podbrzuszu  (tzw. ból pęcherza u dziecka) i nadwrażliwość podbrzusza na ucisk. Część dzieci unika wizyt w toalecie, wstrzymuje mikcję.

Mocz może mieć inny zapach niż zwykle (bardziej intensywny, ropny), być bardziej mętny, pieniący się, czasem obserwowany jest krwiomocz (obecność krwi w moczu – mocz jest wówczas podbarwiony na czerwono).

Objawy zapalenia pęcherza moczowego u niemowląt

 

W przeciwieństwie do dzieci starszych, niemowlę nie potrafi zgłosić objawów dyzurycznych. Rodzicom ciężko jest też ocenić dokładnie częstość i objętość mikcji, gdyż dziecko korzysta z pieluszki. Jedynym objawem zapalenia pęcherza moczowego u niemowlaka może być gorączka lub stan podgorączkowy. Czasem obserwuje się także zmianę aktywności, gorszy apetyt, większe rozdrażnienie i płaczliwość, zwłaszcza przy oddawaniu moczu (dziecko w taki sposób reaguje na dyskomfort i pieczenie), zmianę zapachu moczu. Dość częstym objawem zapalenia pęcherza moczowego u niemowląt są dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego – wymioty, rzadziej biegunka, co może mylnie naprowadzać na inne rozpoznanie.

Z uwagi na to, że objawy zakażeń dróg moczowych u niemowląt są niespecyficzne, zaleca się wykonywanie badania moczu przy każdej gorączce u niemowlęcia. W badaniu ogólnym moczu stwierdzane są wówczas odchylenia typowe dla ZUM – obecność zwiększonej ilości białych krwinek w osadzie moczu (leukocytoza), obecność czerwonych krwinek w moczu, obecność bakterii w moczu (bakteriomocz, bakteriuria), azotyny w moczu. Czasami stwierdza się białkomocz, mocz jest mętny. W posiewie moczu najczęściej udaje się wyhodować bakterię Escherichia coli.

Leczenie zapalenia pęcherza moczowego u dziecka

 

Niepowikłane zapalenie pęcherza moczowego może być leczone krótko – 3–5 dni, w pierwszej kolejności zwykle stosuje się furaginę dla dzieci. Bez recepty dostępne są tylko preparaty dla dorosłych, stosowane przez starsze dzieci i nastolatków. Dla niemowląt i dzieci, które mają problemy z połknięciem tabletek, dostępna jest furagina w kroplach (pod postacią zawiesiny).

Zaleca się jednak, aby jej włączenie skonsultować z lekarzem, a rozpoczęcie leczenia poprzedzić wykonaniem badania ogólnego i posiewu moczu. Przyjęcie leku przed badaniami laboratoryjnymi spowoduje, że wynik posiewu może nie dać odpowiedzi na pytanie, która bakteria wywołuje objawy ZUM.

Po otrzymaniu wyniku posiewu moczu można dokonać ewentualnej modyfikacji leczenia w oparciu o antybiogram, który pokazuje, na jakie leki jest wrażliwa, a na jakie jest oporna bakteria wyhodowana z moczu.

W przypadku powikłanych oraz nawracających zapaleń pęcherza moczowego u dzieci antybiotykoterapia jest dłuższa – o tym, jaki antybiotyk będzie zastosowany i na jak długo, decyduje lekarz na podstawie dotychczasowej historii chorobowej dziecka. Należy pamiętać, że niemowlę do ukończenia 3. miesiąca życia zawsze powinno być leczone w warunkach szpitalnych.

 

Bibliografia:

1. Zakażenie układu moczowego (z.u.m.) [w:] „Pediatria – Podręcznik do Państwowego Egzaminu Lekarskiego i egzaminu specjalizacyjnego”, Dobrzańska A., Ryżko J. (red.): 679–683; http://ptnfd.org/wp-content/uploads/2012/07/Zalecenia-PTND.pdf.