Zakażenie układu moczowego u dzieci (ZUM) – czynniki ryzyka

Zakażenie układu moczowego to częsta infekcja u dzieci. Ryzyko wystąpienia objawów ZUM u pewnej grupy małych pacjentów jest szczególnie wysokie. Do rozwoju zakażenia predysponują m.in. wady anatomiczne, kamica moczowa czy zaburzenia odporności. Co jeszcze zwiększa ryzyko ZUM u dziecka?

ZUM u dziecka – czynniki ryzyka – choroby i wady anatomiczne

 

Do rozwoju zakażenia układu moczowego może dojść u każdego, a małe dzieci są na nie szczególnie podatne (podobnie jak na inne infekcje – warunkowane jest to niedojrzałością układu immunologicznego).

Istnieją ponadto czynniki ryzyka, które zwiększają prawdopodobieństwo zachorowania. Należą do nich:

  • wady anatomiczne i czynnościowe układu moczowego (np. refluks pęcherzowo-moczowodowy u dziecka, poszerzenie układów kielichowo-miedniczkowych, przeszkody mechaniczne zaburzające przepływ moczu – w tym uropatie zaporowe, wszelkie wady wrodzone dróg moczowych, dysfunkcje czynnościowe pęcherza moczowego itd.); jest to ważny czynnik nawrotowych ZUM, którym sprzyja zaleganie moczu,
  • stulejka u chłopców – sprzyja m.in. zakażeniom bakterią Proteus obecną pod napletkiem,
  • zrośnięcie i sklejenie warg sromowych u dziewcząt,
  • kamica moczowa u dziecka,
  • nieprawidłowe pH i skład moczu,
  • owsica (owsiki u dzieci),
  • niedobory odporności (wrodzone lub nabyte) – sprzyjają każdym zakażeniom, także ZUM,
  • antybiotykoterapia stosowana z innych przyczyn (prowadząca do zmian we florze bakteryjnej oraz do przejściowego obniżenia odporności),
  • cukrzyca.

Dziecko może być podatne na infekcje dróg moczowych, kiedy posiada obciążony wywiad rodzinny w kierunku nawracających zakażeń układu moczowego.

Zapalenie układu moczowego u dziecka – inne czynniki ryzyka

 

Mając na uwadze fakt, że dziecko to osoba do 18. roku życia, należy wspomnieć też o czynnikach ryzyka zakażenia układu moczowego, takich jak aktywność płciowa oraz ciąża u dziewcząt (powiększona macica uciska drogi moczowe, co w połączeniu z zachodzącymi w organizmie zmianami hormonalnymi sprzyja zaleganiu moczu i rozwojowi bakterii).

Do innych czynników predysponujących do infekcji dróg moczowych u dzieci należą:

  • korzystanie z basenu,
  • cewnikowanie (dlatego powinno być ono wykonywane wtedy, gdy jest naprawdę konieczne),
  • nieprawidłowa higiena – dotyczy to m.in. dzieci, które mają rzadko zmienianą pieluszkę, nieprawidłowo mytą okolicę krocza itd.,
  • tendencja do wstrzymywania mikcji – problem ten często dotyczy dzieci w trakcie odzwyczajania od pieluszki i nauki korzystania z toalety oraz dzieci przedszkolnych,
  • spożywanie zbyt małych objętości płynów – powoduje to, że drogi moczowe nie są dostatecznie przepłukiwane, co sprzyja rozwojowi bakterii,
  • zaparcia,
  • nietrzymanie stolca, zanieczyszczanie się stolcem.

Rozwojowi zakażenia dróg moczowych u dzieci sprzyja też stosowanie niewłaściwych preparatów do higieny intymnej – o nieodpowiednim pH, o działaniu podrażniającym.

Kolejnym z czynników ryzyka ZUM u dziecka jest noszenie niewłaściwej bielizny – ze sztucznych, nieprzewiewnych materiałów. Zdarza się także, że mali chłopcy lub ich rodzice zaniedbują odprowadzanie napletka i odpowiednią higienę prącia.

 

Bibliografia:

  1. T. Krzeski (red.), Urologia dziecięca,Warszawa 1985.
  2. Zakażenia układu moczowego; http://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.14.8.
  3. Ziółkowska H., Grenda R., Zakażenie układu moczowego [w:] Kawalec W., Grenda R., Ziółkowska H. „Pediatria”, tom 1, Warszawa 2013: 665–670.