Urosepsa u dziecka

Urosepsa to zakażenie uogólnione wywodzące się wyjściowo z dróg moczowych. Oznacza to, że bakterie obecne w moczu trafiają do krwi, wywołując poważny stan zapalny obejmujący cały organizm. Dziecko chore na urosepsę bezwzględnie wymaga leczenia w warunkach szpitalnych.

Co to jest urosepsa i które dzieci chorują najczęściej?

 

Urosepsa to posocznica, czyli poważne zakażenie uogólnione, którego punktem wyjścia jest zakażenie dróg moczowych (bakterie przenoszą się z układu moczowego do krwi).

Urosepsa może rozwinąć się u dziecka z wadą układu moczowego (np. refluksem pęcherzowo-moczowodowym) lub kamicą moczową, ale bywa stwierdzana także u osób uprzednio zdrowych. Posocznica może być skutkiem nieleczonego lub źle leczonego ZUM. Rozwojowi wszelkich poważnych zakażeń, w tym urosepsy, sprzyjają zaburzenia odporności – zarówno pierwotne, jak i wtórne, w tym: zakażenie wirusem HIV, wrodzone niedobory odporności, polekowe niedobory odporności.

Jakie są objawy urosepsy?

 

Urosepsę rozpoznaje się na podstawie objawów klinicznych oraz wyników badań dodatkowych. Obraz kliniczny urosepsy obejmuje objawy takie jak w ostrym odmiedniczkowym zapaleniu nerek, ale stan ogólny dziecka jest znacznie cięższy, choroba ma bardziej dynamiczny przebieg (stan chorego może dramatycznie pogorszyć się w ciągu kilku godzin), może dochodzić do zaburzeń świadomości i zaburzeń krzepnięcia (pojawiają się wybroczyny), przyspieszonego oddechu, przyspieszonej czynności serca, spadku ciśnienia tętniczego. Objawami obserwowanymi u chorego są też:

  • gorączka – zwykle bardzo wysoka i szybko nawracająca po podaniu leków, ale zdarza się także obniżenie ciepłoty ciała,
  • bóle brzucha i bóle w okolicy lędźwiowej,
  • wrażliwość na wstrząsanie okolicy lędźwiowej – tzw. dodatni objaw Goldflama obserwowany u starszych dzieci,
  • osłabienie apetytu,
  • ogólne osłabienie, senność, rozdrażnienie, apatia, niechęć do zabawy,
  • objawy dyzuryczne (dyskomfort i ból przy oddawaniu moczu),
  • częste uczucie parcia na mocz i oddawanie moczu niewielkimi porcjami,
  • u małych dzieci – słabsze przyrosty masy ciała,
  • nudności, wymioty,
  • zmiana wyglądu i zapachu moczu (mocz ma ropny zapach, może się pienić, jest mętny, może być podbarwiony krwią).

W badaniach laboratoryjnych stwierdza się:

  • cechy zakażenia układu moczowego w badaniu ogólnym moczu (leukocyturia, krwinkomocz, białkomocz, obecne azotyny, mętny mocz, obecne liczne bakterie),
  • dodatni posiew moczu (bakteriuria znamienna),
  • dodatni posiew krwi (wyhodowanie z krwi tego samego drobnoustroju co z moczu),
  • wysokie wykładniki stanu zapalnego (prokalcytonina, OB, CRP, leukocyty we krwi), rozmaz krwi z przewagą granulocytów.

Możliwe są także odchylenia w gazometrii, stężeniach jonów, poziomie glukozy, odchylenia w układzie krzepnięcia.

Jak wygląda leczenie urosepsy u dziecka?

 

Urosepsa stanowi bezwzględne wskazanie do leczenia w warunkach szpitalnych. Dziecko wymaga antybiotykoterapii dożylnej (najczęściej stosowane są cefalosporyny III generacji – ceftriakson lub cefotaksym – w wysokich dawkach, u noworodków podawane są aminoglikozydy), nawadniania drogą dożylną, podawania leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych, monitorowania funkcji życiowych. Jeżeli stan dziecka jest ciężki, pacjent może wymagać umieszczenia w oddziale intensywnej terapii medycznej. Zakażenie uogólnione może wiązać się z koniecznością podawania leków wspomagających krążenie (np. katecholaminy), a w skrajnych sytuacjach – podłączenia chorego do respiratora.

W trakcie leczenia kontroluje się badania laboratoryjne. Po otrzymaniu wyników posiewów (moczu i krwi) dokonuje się ewentualnej modyfikacji leczenia w oparciu o antybiogramy oceniające wrażliwość wyhodowanych bakterii na poszczególne antybiotyki.

Urosepsa – badania dodatkowe

 

Urosepsa traktowana jest jako zakażenie układu moczowego o ciężkim przebiegu, dlatego też wymaga uzupełnienia diagnostyki o badania dodatkowe. Pacjentowi bezwzględnie należy wykonać USG jamy brzusznej i układu moczowego, konieczne jest też skierowanie dziecka do poradni urologicznej i na cystografię mikcyjną. W przypadku podejrzewania ewentualnych powikłań nerkowych (np. powstania blizn w nerkach) po urosepsie należy skierować pacjenta na scyntygrafię (4–6 miesięcy po przebytym zakażeniu).

W trakcie leczenia urosepsy kontrolowane są badania laboratoryjne – badania moczu i krwi. Kontrolne badania ogólne moczu z posiewem powinny być też wykonane już po wypisaniu chorego do domu (najlepiej pierwsze badanie kontrolne zrobić tydzień po ukończonej antybiotykoterapii).

 

Bibliografia:

  1. Ziółkowska H., Grenda R., Zakażenie układu moczowego [w:] Idem, „Pediatria”, tom 1, Warszawa 2013: 665–670.
  2. http://ptnfd.org/wp-content/uploads/2012/07/Zalecenia-PTND.pdf
  3. http://www.przeglad-urologiczny.pl/artykul.php?2371.