Nawracające zakażenia układu moczowego u dziecka – co robić?

Nawracające zakażenie układu moczowego u dzieci wymaga rozpoznania przyczyny problemu. Konieczne jest wykonanie odpowiednich badań obrazowych i laboratoryjnych, głównie posiewu moczu. W zapobieganiu nawrotom infekcji dróg moczowych u dziecka ważne jest przestrzeganie higieny.

Jak zapobiegać nawracającym zakażeniom układu moczowego u dziecka?

 

Aby zapobiegać nawracającym zakażeniom układu moczowego u dziecka, należy przede wszystkim znaleźć ich przyczynę i ją zwalczyć. Jeżeli nawroty wynikają z nieprawidłowej higieny, należy wypracować w sobie i w dziecku prawidłowe nawyki, a rolą lekarza jest edukacja rodziców.

Nawracające infekcje na tle wady wrodzonej (np. odpływów pęcherzowo-moczowodowych) są wskazaniem do profilaktyki przeciwbakteryjnej polegającej na podawaniu antybiotyków lub chemioterapeutyków – najczęściej furaginy (w ramach profilaktyki w dawce mniejszej niż lecznicza). Od niedawna dostępna jest furagina dla dzieci w kroplach. Zawiesina sprawia, że lek łatwiej jest dozować i aplikować. O czasie stosowania profilaktyki decyduje lekarz. Często, by uniknąć wznowy choroby, konieczne jest wykonanie zabiegu chirurgicznego.

Częste u dzieci przypadki leczenie choroby refluksowej wykonuje się w przypadkach braku poprawy po leczeniu zachowawczym, kiedy to cofający się do pęcherza mocz sprzyja kolejnym zakażeniom.

W zapobieganiu nawrotom ZUM zastosowanie znajdują także inne metody – przyjmowanie suplementów na zapalenie pęcherza (preparaty na bazie żurawiny) oraz stosowanie witaminy C w kroplach (która zakwasza mocz, stwarzając niekorzystne środowisko dla rozwoju i namnażania się bakterii).

Regularna kontrola stanu zdrowia i wykonywanie badań moczu

 

W przypadku nawracających zakażeń niezbędna jest regularna kontrola lekarska. Dziecko powinno być pod opieką poradni nefrologii dziecięcej. Najważniejszym badaniem, które powinno być regularnie wykonywane jest posiew moczu. Jego wynik pozwala wykryć, czy w moczu są bakterie i rozpocząć szybkie leczenie farmakologiczne. O częstotliwości badania decyduje lekarz.

Rodzic może jednak sam zdecydować o wykonaniu takiej diagnostyki w dowolnym szpitalu czy laboratorium. Badanie realizowane jest bez skierowania, ale w tym przypadku odpłatnie. Cena badania ogólnego moczu i posiewu nie powinna przekroczyć kilkunastu złotych. Jeżeli wynik jest niepokojący – obecne są bakterie w moczu, leukocyty w moczu, czy też na odpisie stwierdzony jest krwinkomocz, należy niezwłocznie udać się do pediatry lub opiekującego się dzieckiem nefrologa.

Dzieci chore przewlekle mają zlecane badania obrazowe. Podstawowym jest USG nerek, dróg moczowych i całej jamy brzusznej. Badanie jest bezpieczne, bezbolesne i nie wiąże się z jakimkolwiek ryzykiem.

Nawet najlepsze wyniki badań nie powinny uśpić czujności opiekunów. Jeżeli maluch miewał już epizody w postaci infekcji dróg moczowych, należy wykazać się intuicją i czujnością w przypadku pojawienia się wysokiej gorączki, zwłaszcza bez dodatkowych objawów ze strony układu oddechowego (tego typu zakażenia są najczęstsze u dziecka). Jeżeli dziecko nagle przestaje się bawić, staje się markotne, nie chce siusiać i pić, wskazuje na dyskomfort mogący mieć źródło w okolicach podbrzusza i krocza, należy jako jedną z przyczyn wziąć pod uwagę ZUM.

Higiena przy ZUM

 

Istotna jest wspominana już wielokrotnie higiena mikcji i dbanie o to, aby nie dochodziło do zalegania i zastoju moczu w drogach moczowych. Dziecko musi mieć wyrobiony nawyk korzystania z toalety niezwłocznie po tym, jak poczuje parcie na mocz (dzieci mają czasem problem z tym, aby oderwać się od zabawy i udać się do toalety). Ważne znaczenie ma też spożywanie optymalnych objętości płynów – dzięki odpowiedniemu nawodnieniu mocz oddawany jest regularnie, a tym samym dochodzi do prawidłowego przepłukiwania dróg moczowych (m.in. z bakterii).

Prawidłowa higiena opiera się na systematycznym podmywaniu okolic moczowo-płciowych, regularnej zmianie pieluszek u młodszych dzieci (nie wolno doprowadzać do tego, aby dziecko długo pozostawało w pieluszce lub bieliźnie zanieczyszczonej moczem i/lub stolcem), myciu krocza pod bieżącą wodą (same chusteczki nie wystarczą), stosowaniu właściwych środków do higieny intymnej (muszą mieć one odpowiednie pH, należy też unikać środków z drażniącymi substancjami). Bielizna powinna być przewiewna, wykonana z naturalnych materiałów.

 

Bibliografia:

1. Prokurat S., Zakażenie układu moczowego u dzieci. Forum Pediatrii Praktycznej, 2015, 6: 50–59.

2. Ziółkowska H., Grenda R., Zakażenie układu moczowego [w:] Kawalec W., Grenda R., Ziółkowska H., „Pediatria”, tom 1, Warszawa 2013: 665–670.