Jak zapobiegać zakażeniom układu moczowego u dziecka?

Zakażenia układu moczowego to jedna z częstszych chorób u dzieci. Jednak dzięki przestrzeganiu określonych zasad można w znacznym stopniu zmniejszyć ryzyko rozwoju infekcji oraz jej nawrotów. Ogromne znaczenie ma w tym kontekście higiena miejsc intymnych. Ważna jest także odpowiednia dieta czy prawidłowe nawodnienie dziecka.

Czy zakażeniom układu moczowego można zapobiec?

 

Zakażenia układu moczowego są bardzo częstą chorobą u dzieci. Praktycznie każde dziecko ma za sobą (lub przed sobą) chociaż jeden epizod zachorowania. Zdarza się, że rodzice wyrzucają sobie, że dziecko choruje przez ich zaniedbania, niewłaściwą higienę itd. Owszem, takie czynniki zachorowaniom mogą sprzyjać, ale zakażenia układu moczowego obserwowane są też u dzieci całkowicie prawidłowo zadbanych. Stuprocentowej metody na uniknięcie ZUM nie ma, są za to sposoby na zmniejszenie ryzyka zachorowania oraz na profilaktykę nawrotów zakażeń.

Zapobieganie ZUM u małego dziecka – właściwa higiena

 

Właściwa higiena jest niezwykle ważna w profilaktyce zakażeń układu moczowego. Złe nawyki higieniczne odpowiedzialne są m.in. za nawracające ZUM u dzieci młodszych, korzystających z pieluszek. Aby zmniejszyć ryzyko zachorowania, należy przestrzegać następujących zasad:

  • pieluszka powinna być zmieniana często i regularnie (aby uniknąć zalegania moczu w pieluszce) oraz jak najszybciej po oddanym stolcu (obecne pieluszki są bardzo chłonne, co sprawia, że część rodziców zmienia je zdecydowanie za rzadko),
  • krocze powinno być podmywane z użyciem wody (wbrew opinii niektórych rodziców stosowanie chusteczek to za mało, najlepsze jest podmywanie pod bieżącą wodą),
  • ważna jest też technika podmywania krocza – prawidłowe podmywanie to podmywanie od przodu ku tyłowi: najpierw podmywa się okolicę moczowo-płciową, a następnie okolicę odbytu, nigdy odwrotnie, bo sprzyja to przenoszeniu bakterii z odbytu do narządów moczowo-płciowych,
  • do higieny intymnej należy stosować środki o prawidłowym pH i składzie, bez substancji drażniących – najlepiej sięgać po preparaty specjalnie przeznaczone do higieny tej okolicy,
  • powinno się nosić przewiewną bieliznę wykonaną z naturalnych tkanin, np. bawełny; dzieci nie powinny nosić obcisłej bielizny ani obcisłych rajstop i spodenek. 

Jak uniknąć ZUM?

 

Dziecko powinno być uczone przez rodziców nie tylko prawidłowej higieny miejsc intymnych, ale też właściwej kontroli oddawania moczu i stolca. Dla stanu zdrowia dróg moczowych niekorzystne jest zarówno zaleganie moczu, jak i zaleganie stolca (masy kałowe uciskają na drogi moczowe, prowadząc do zastoju moczu). Dziecko powinno mieć wyrabiany nawyk udawania się do toalety od razu wtedy, gdy poczuje parcie na mocz lub na stolec. Małe dzieci, które dopiero uczą się kontroli potrzeb fizjologicznych, powinny być regularnie sadzane na nocnik. Jeżeli dziecko cierpi na zaparcia, konieczne jest właściwe postępowanie dietetyczne (dieta bogatoresztkowa – wprowadzenie do diety produktów z pełnego przemiału: pieczywa, kasz, ryżu, a także dużej ilości warzyw i owoców), ewentualnie stosowanie leków na zaparcia zleconych przez lekarza.

Kolejnym nawykiem, który odgrywa znaczenie w profilaktyce ZUM, jest picie odpowiedniej objętości płynów. Tylko wtedy drogi moczowe są przepłukiwane w dostateczny sposób, co pozwala pozbyć się z moczem bakterii. Podaż płynów powinna być rozplanowana tak, aby dziecko otrzymywało płyny niewielkimi porcjami w ciągu całego dnia (unikamy obfitego pojenia wieczorem, bo to sprzyja moczeniu nocnemu).

Naturalne leki na zakażenie układu moczowego u dziecka

 

Dobrym „lekiem z domowej apteki”, który – zgodnie z wynikami badań naukowych – ma korzystny wpływ na zapobieganie i wspomaganie leczenia ZUM, jest żurawina. Można ją spożywać zarówno w postaci naturalnej (świeża, suszona lub w postaci soku czy konfitury), jak i w formie suplementów.

Substancje zawarte w żurawinie wpływają na obniżenie przyczepności bakterii (w tym Escherichia coli) do ścian dróg moczowych, a także zakwaszają mocz, stwarzając drobnoustrojom patogennym mniej korzystne środowisko do bytowania. Zakwaszająco na mocz działa też witamina C – zaleca się wzbogacenie diety w produkty ją zawierające, takie jak cytrusy, porzeczki, dzika róża, papryka, natka pietruszki itd.

Właściwe leczenie choroby podstawowej i lek na ZUM dla dziecka

 

Przyczyną nawracających zakażeń układu moczowego może być choroba – zaburzenie czynnościowe lub wada anatomiczna, np. odpływy pęcherzowo-moczowodowe, pęcherz neurogenny itp. W przypadku częstych ZUM należy zawsze brać to pod uwagę i podjąć odpowiednią diagnostykę.

Jeżeli padło rozpoznanie zaburzenia, konieczne jest leczenie przyczynowe, a w niektórych przypadkach także profilaktyka farmakologiczna. W zapobieganiu nawrotom ZUM, np. na tle wady układu moczowego, najczęściej stosowana jest furagina. Dla dorosłych dostępna jest ona bez recepty w postaci tabletek. W przypadku dzieci zaleca się stosowanie furaginy w kroplach (zawiesina). Preparat ten dostępny jest tylko na receptę i wyraźne wskazanie lekarza.

 

Bibliografia:

  1. Ziółkowska H., Grenda R., Zakażenie układu moczowego [w:] Idem, „Pediatria”, tom 1, Warszawa 2013; 665–670.
  2. https://infekcje.mp.pl/problemywpraktyce/68731,zakazenia-ukladu-moczowego-zum