Nieleczony ZUM u dziecka – jakie mogą być konsekwencje?

Zakażenia układu moczowego z reguły ustępują bez żadnych powikłań, jednak zdarza się, że konsekwencje nieleczonych, źle leczonych lub nawracających ZUM są poważne. Jakie są skutki nieleczonej lub źle leczonej infekcji układu moczowego u dziecka?

Powikłania ZUM – kiedy są powody do niepokoju?

 

W celu szybkiego wychwycenia powikłań zakażeń układu moczowego po przebytej chorobie zaleca się badania kontrolne – badania ogólne moczu (kilka dni po zakończeniu antybiotykoterapii oraz co miesiąc przez rok) oraz USG jamy brzusznej i układu moczowego rok od momentu zakażenia.

Dziecko powinno mieć także pomiary ciśnienia tętniczego. Jeżeli ZUM miało typowy przebieg, było jednorazowe, nie obserwuje się niepokojących objawów po przebytym zakażeniu, nie ma odchyleń w badaniach kontrolnych, wówczas dziecko może pozostawać wyłącznie pod opieką pediatry, nie musi być kierowane do nefrologa. W przeciwnym wypadku mały pacjent powinien zostać poddany konsultacji specjalistycznej.

Problemy z nerkami po zakażeniu układu moczowego

 

Powikłaniem  zakażeń układu moczowego (zwłaszcza zakażeń nawrotowych) może być przewlekłe odmiedniczkowe zapalenie nerek oraz powstanie blizn w nerkach. Obecność tego typu zmian jest czynnikiem ryzyka nadciśnienia tętniczego u dzieci (ryzyko nadciśnienia tętniczego u dzieci z bliznami w nerkach jest około trzykrotnie wyższe niż ryzyko rozwoju choroby u dzieci zdrowych), może także dojść do upośledzenia funkcji nerek (przewlekłej niewydolności nerek).

Do rozwoju przewlekłego odmiedniczkowego zapalenia nerek najczęściej dochodzi u dzieci z nawracającymi lub przewlekającymi się zakażeniami na tle wady układu moczowego, np. odpływów pęcherzowo-moczowodowych. Aby zapobiec nawrotom ZUM i uszkadzaniu nerek, zalecane jest profilaktyczne stosowanie farmakoterapii – zwykle furaginy.

Przy podejrzeniu powikłania w postaci powstania blizn w nerkach konieczne są regularne pomiary ciśnienia tętniczego, kontrolne badania moczu i stężenia kreatyniny we krwi, wykonywanie USG układu moczowego co 2 lata, a także skierowanie pacjenta na scyntygrafię nerek i dalsza opieka w poradni nefrologicznej.

Roponercze i martwica brodawek nerkowych

 

Po zakażeniu dróg moczowych u dzieci powikłania dotyczące nerek mogą przyjąć także inną postać. U dzieci z wodonerczem (poszerzeniem układu kielichowo-miedniczkowego wskutek przeszkody w odpływie moczu) w przebiegu zakażenia układu moczowego może dojść do wystąpienia roponercza. Mówimy o nim wtedy, gdy mocz zalegający w nerkach zmienia charakter na ropny i powoduje obraz zakażenia układu moczowego o ciężkim przebiegu. Chory odczuwa wówczas silne dolegliwości bólowe, wysoko gorączkuje. Roponercze, oprócz antybiotykoterapii, wymaga leczenia zabiegowego.

Rzadkim powikłaniem ZUM jest martwica brodawek nerkowych. Martwiczo zmieniona brodawka oddziela się od prawidłowego układu kielichowo-miedniczkowego i przemieszcza się, wywołując kolkę nerkową (silne, napadowe dolegliwości bólowe, zwykle jednostronne). W leczeniu stosuje się antybiotykoterapię, rzadziej leczenie chirurgiczne.

Czym jeszcze grozi ZUM u dziecka?

 

Dzieci z niedoborami odporności i cukrzycą częściej narażone są na powstawanie ropnia. To miejscowy stan zapalny ze zorganizowanym zbiornikiem ropnej wydzieliny.

Powikłaniem zakażenia układu moczowego może być wytworzenie ropni zlokalizowanych w różnych obszarach nerek:

  • ropień korowo-rdzeniowy nerki,
  • ropnie kory nerek (zwykle są mnogie),
  • ropień okołonerkowy (zbiornik ropy między torebką nerki a powięzią nerkową).

Ropnie nerki wymagają leczenia antybiotykami oraz leczenia chirurgicznego.

Powikłaniem ZUM u chłopców może być także zapalenie najądrza. Objawami zapalenia najądrza są: jednostronny (zwykle) ból, gorączka, częste oddawanie moczu. Rzadko zapalenie najądrza wikła się powstaniem ropnia lub zapaleniem jądra. W leczeniu stosowane są antybiotyki oraz leki przeciwbólowe.

Czy skutki ZUM mogą zagrażać życiu dziecka?

 

Powikłania zakażenia układu moczowego u małego pacjenta mogą być znacznie bardziej poważne, stanowiąc nawet zagrożenie dla jego zdrowia i życia. Niebezpiecznym skutkiem schorzenia jest urosepsa, określana także jako posocznica.

Urosepsa to poważne zakażenie uogólnione, którego punktem wyjścia jest zakażenie dróg moczowych (bakterie z układu moczowego dostają się do krwi). W przebiegu urosepsy stan ogólny dziecka jest ciężki i może pogarszać się bardzo gwałtownie, w niektórych przypadkach choroba może wymagać leczenia na oddziale intensywnej terapii. Choroba wymaga stosowania silnych antybiotyków w formie dożylnej, nawadniania dożylnego i leczenia objawowego.

 

Bibliografia:

  1. Szczeklik A., Gajewski P. (red.), Choroby wewnętrzne. Medycyna Praktyczna, Kraków 2011: 761–763.
  2. Wasilewska A., Najczęstsze błędy w postępowaniu w zakażeniach układu moczowego w świetle nowych wytycznych. Pediatria po dyplomie, 2015, 19, 6: 10–17.
  3. Baka-Ostrowska M., Zakażenie układu moczowego u dzieci; http://www.przeglad-urologiczny.pl/artykul.php?1145.